آموزش رایگان قالیبافي و آموزش از راه دور برای کلیه نقاط کشور ،آموزش مقدماتی رایگان برای خانمهای سرپرست خانوار
اگر به هنر تابلو فرشبافي و يا قالي بافي علاقه منديد!
اگر ميخواهيد در منزل خود و با مشاهده سي دي آموزشي تمام مراحل کار را از ابتدا تا انتها بصورت کامل و حرفه اي ياد بگيريد! اگر مي خواهيد پس از آموزش بتوانيد با حداقل قيمت و بالاترين کيفيت وسايل مورد نياز و زيباترين نقشه هاي تابلوفرش را تهيه کنيد قالیبافی را یاد بگیرید.
فروش ویژه و اینترنتی انواع لوازم قالی بافی از قبیل : دار قالی (دستگاه فرش بافی), قیچی , دفه , نخ چله و خامه پشم و ابریشم و ...
فروش انواع متنوع فرش وتابلوفرش در اندازه هاي مختلف و طرح هاي زيبا
آموزش کامل نقشه خوانی و بافت عددی تابلوفرش در ادامه مطلب
مشاهده فرمائید.
روش کار با نقشه های کامپیوتری ( عددی )
نقشه های عددی یا کامپیوتری برای بافت تابلو فرشها به صورت زیر میباشد
اولین قدم این است که چله یا تار های شما روی دار قالی یا تابلوفرش دقیق و کامل شماره بندی شده باشد
البته زمانی که می شماریم دو تار جفتی(یکی زیر و یکی رو) که در شمارش یکی حساب می شوند و شمارش بر اساس
تعداد گره می باشد
روش کار با این نقشه ها بسیار آسان است.
همانطور که مشاهده می کنید در بالا و گوشه سمت چپ نوشته شده 1- لای
لای به معنی رج یا همان لایه هست که عدد نوشته شده در مقابل آن نشانگر شماره رج هست.
یعنی این صفحه از نقشه لای یک هست
نام نقشه هم که احتیاج به توضیح ندارد و جلوی نام نقشه اسم طرح درج می شود
حالا میرسیم به این قسمت از تقشه که شماره رنگ و در مقابلش شماره ی تارها نوشته شده . سطر دوم را توضیح می دهیم
155 146 133 --- 125 94 رنگ 2
یعنی از نخی که رنگ آن با شماره ۲ نامگذاری شده(رنگ شماره ۲) بر میداریم و به تارهایی که با شماره های مقابل مشخص شده گره میزنیم
در اینجا اولین گره را به تار شماره ۹۴ خواهیم زد سپس تار شماره ۱۲۵ وجاهایی که با علامت --- یا ... ویا - بین دو عدد مشخص شده تا شماره بعدی همین رنگ را خواهیم بافت یعنی در اینجا از تار ۱۲۵ تا ۱۳۳ به تعداد ۹ گره همین رنگ را خواهیم بافت بعد شماره ۱۴۶ و سپس ۱۵۵ همین رنگ را خواهیم بافت. حالا میبینید که بقیه تارها بافته نشده نگران نباشید چون در ادامه با رنگ های دیگر بافته خواهند شد و زمانی که همه تارها پر شدند کار این لای به اتمام میرسد و بعد از زدن پود کلفت و نازک، لای بعدی هم به همین ترتیب تا آخر بافته خواهدشد
در بعضی نقشه ها برای جلوگیری از بالازدگی یا پایین افتادگی فرش اندازه ارتفاع فرش که باید در آن رج داشته باشد نیز به این صورت درج شده است
اندازه فرش 0.1 cm
بافنده هر از گاهی میتواند با اندازه گیری ارتفاع کار و مقایسه آن با عدد درج شده در نقشه آن رج ، بفهمد کار بالا زده یا پایین افتاده یا درست است.
توضیح مختصر و مفید
پس ابتدا در هر نقشه ای شماره لای یا ردیف یا رج فرش نوشته شده که در همه نقشه ها از یک شروع شده دتا آخر ادامه می یابد
توضیح به طریق دیگر:
330 329 269 261 248 رنگ 3
اینها یعنی چه؟
فرض کنید ما یک دار چله کشی شده با ابعاد 300 گره عرض با 500 رج طول داریم چله های ما به 3 رنگ رنگ بندی و شماره گذاری شده به این شکل از چپ به راست 4 تار چله رد شده و پنجمی با رنگ زرد رنگی و شماره گذاری شده دوباره چهار تار دیگر هم رد شده و با رنگ قرمز علامت گذاری شده این شد 10 تار این کار ادامه می یابد تا پنجاهمین تار که آنهم با رنگ مشکی رنگ می شود روی چله نواری شماره بندی شده نصب می شود که با مراجعه با آن فورا شماره هر تار در هر کجای چله مشخص می شود
حالا می رسیم به آن اعداد مندرج در نقشه همان طور که مشخص است در سطر اول نام نقشه ذکر شده
در سطر دوم رجی که باید بافته شود ذکر شده
رنگ 3 یعنی رنگی که باید برداریم و با آن کار کنیم
یعنی همان تارهای علامت گذاری فرضا اولین گره در تار شماره 248 بافته خواهد شد
و به همان ترتیب ادامه خواهیم داد هر موقع ببینیم مثلا نوشته شده 23-35 یعنی از تار شماره 23 تا تار شماره 35 باید بافته شود
بعد از اتمام هر رنگ رنگمان را تعویض و کارمان را ادامه میدهیم تا رج تمام شود سپس یک بار پود کلفت را از لای تارها یکبار هم پود نازک را رد می کنیم تا کار برای بافت رج بعدی آماده شود.
شیوه کار به این شکل بسیار راحت تر از آن است که به نظر می رسد.
چون در حال حاضر شهر یا روستا و یا آبادی در منطق شمال غرب کشور وجود ندارد که توسط این نقشه ها تسخیر نشده باشد.
چون با ان که ما در حدود 15 سال پیش این روش را در سردرود (تبریز ) که با همه کو چکی شهریست که تنها قطب مهم تابلو فرش بافی درجهان می باشد و تابلو فرش در هر کجای دنیا با نام آن شناخته می شود ابداع کردیم،خیلی زود توسط دوستان ما اشاعه پیدا کرد و بسیاری از خانواده های روستایی را از منافع بافت آنها بهره مند کرد.
ما در ادامه کارمان نرم افزاری طراحی کردیم به عنوان نقشه خوان گویا.
که در ادامه آن دستگاه نقشه خوان صوتی را به علاقه مندان ارائه کردیم که بدون نیاز به کامپیوتر ، نقشه ها را برای بافنده میخواند
فرض کنید شما در حال بافت با نقشه های عددی می باشید حالا اگر یک نفر دیگه در کنار شما با خواندن نقشه برای شما به شما کمک کند نتیجه اینکه سرعت کار شما دوبل میشود.
حالا این کار را دستگاه ما برای شما انجام می دهد میشود و در واقع بخاطر بالا رفتن راندمان کار خیلی زود پول دستگاه به شما برمی گردد.
مزایای استفاده از دستگاه :
1- اشتباهی که در خواندن ممکن بود بوجود بیاید منتفیست
2- دستگاه با سرعت کار شما هماهنگ شده هر موقع بخواهید می خواند هر موقع بخواهید رنگتان را عوض کنید یا استراحت کنید صبر می کند.
3- پس از اتمام بافت ممکن است شما گره هایی را جا گذاشته باشید کافیست شماره تار را وارد کنید تا رنگ آن را به شما بگوید.
4 - بخاطر کم شدن حرکات گردن هنگام کار از آرتروز گردن جلوگیری می کند
- جزوه و سی دی های آموزش کامل وگام به گام بافت
آشنايي با تركيب بندي نگاره ها به شكل صحيح در نقشه ، آشنايي با تركيب بندي رنگ ها در نقشه فرش ، شناخت انواع مختلف نقوش قالي هاي ايران ، آشنايي با ابزارشناسي ، شناخت سلايق بازار و استفاده از آن دز طرح و نقشه از ملزومات اساسی قالی بافي مي باشد.
طراحی فرش
در هنر و صنعت فرش بافی نقشه یک بخش مهم و به تعبیری اساسیترین بخش کار به شمار می رود در کنار مسائل و عوامل مهمی که تشکیل دهنده اعتبار و ارزش فرش به حساب میآید اصالت و هویت ملی یک فرش از روی نقشه آن شناخته میشود.
سیر تحول طراحی فرش
تکنیک طراحی فرش نیز همچون خود فرش تحولات گوناگونی را پشت سرگذاشته است ابتداییترین نوع آن را میتوان در بافت ذهنی یک قالی باف دانست
انواع نقشه قالی
نقشه قالی به چهار دسته تقسیم میشود.
۱- نقشههای نقطه چین شده
۲- نقشههایی که بخشی از آن نقطه چین شده و بخشی دیگر از آن بدون نقطه است.
۳- نقشههایی که بدون نقطه چین میباشند.
۴- استفاده از عکس یا نقاشی بدون استفاده از نقطهچین
کامپیوتر و نقش آن در طراحی فرش
کامپیوتر به عنوان یک صنعت نوین در طراحی فرش و نقشه میتواند یاری دهنده صنعت فرش ایران باشد
نقشه خوانی
سه روش برای نقشه خوانی وجود دارد.
۱- خود بافنده نقشه را در اختیار داشته باشد و با نگاه کردن به آن قالی را ببافد.
۲- فرد دیگری که معمولا خود نیز در حال بافت است نقشه را با صدای بلند میخواند و یک یا چند بافنده دیگر طبق آن گره میزنند
۳- استفاد ه از کامپیوتر نقشهخوان ؛ این دستگاه به تازگی وارد صنعت فرش بافی شده است و هنوز به طور همهگیر مورد استفاده قرار نگرفته و در برخی از مناطق و سازمانها به کار گرفته شده است
کاغذ شطرنجی و انواع آن
کاغذ شطرنجی یا کاغذ نقشه یا کاغذ موتیف کاغذی است که نقشه و طرح قالی بر روی آن کشیده میشود این کاغذ جدول بندی شده و هر مربع بزرگ آن به ده خانه طولی و ده خانه عرضی تقسیم میشود و هر مربع کوچک علامت یک گره است.
چگونگی تهیه نقشه فرش
برنامه اجرایی کار بافت فرش بر طبق طرح مورد نظر را نقشه فرش میگویند.
طرح فرش در ایران
مجموعه وضع ظاهری فرش که عبارت از نقش ، رنگآمیزی ، بافت ابعاد و تناسب این عوامل در متن و حاشیه میباشد طرح فرش را شامل می شود طرح فرش ایران آمیزهای است از هنر و صنعت و معتقدات و فرهنگ ایرانی که طی قرون و اعصار شکل گرفته متجلی گشته تکمیل گردیده به اوج رسیده و به جهانیان به عنوان بارزترین نشانه ذوق و سلیقه و عصاره هنر مردم این مرز و بوم ارائه شده است.
قالی و قالیچه در کشورهای مغرب زمین یکی از مظاهر شهر نشینی جدید است صرفنظر از موارد نادر ، فرش تا قرن هفدهم میلادی در اروپا ناشناخته بود ، حتی تالارهای پذیرائی قرن هیجدهم انگلستان چنین قالیهائی به خود ندیده بود .
از اوایل قرن نوزدهم که کارگاهای بافندگی ماشینی شد ، قالی و قالیچه برای فقیر و غنی بصورت یکی از لوازم خانه مورد توجه قرارگرفت . و این در حالی است که در کشور ایران مدت چندین قرن قالی مورد استفاده عموم بوده است و بدین لحاظ قدمت نامحدود قالی ایران ، بی اینکه ثابت شده باشد ، پذیرفته شده است . سوابق تاریخی ما را به سوی این مطلب که قالی از تمدن قدیمی تر مصر یا نینوا یا بابل اقتباس شده و یا در عهد هخامنشیان مورد استفاده بوده است ، سوق نمی دهد و مرجع های مشهور و مورد اشاره گزنفون مورخ یونانی نیز چندان قانع کننده نیست در کتاب(( آناباسیس )) وی به یک قالی اشاره می کند که ارزش آن ده مینائه ( واحد پول یونان ) بوده است . گزنفون نوشته است که در دوره هخامنشیان شهرکهن ساردیس به قالیهای خود فخر می کرده است و در جای دیگر در کتاب (( سیرت کورش )) می نویسد که ایرانیان برای آنکه بسترشان نرم باشد قالیچه ، زیر بسترشان پهن می کردند و این مطلب کاملاً قابل پذیرش است که زمستانهای ایران سرد است بطوریکه چادرنشینان و عشایر یک نوع فرش برای پوشاندن کف چادرهای خود تهیه می کنند .
ایرانیان ذاتاً صنعتگرانی ماهر و دارای ذوق و استعدادهای هنری هستند . چنین مردمانی قانع نخواهند بود که مثل اسکیموها و یا سرخ پوستان مدت درازی کف چادرهای خود را با پوست حیوانات درنده بپوشانند در نتیجه ناگزیر بودند ، چیزی تهیه کنند که علاوه بر تنوع و زیبائی و رنگ آمیزی نیازهای گوناگون آنها را نیز بهتر مرتفع کند . و جلوه بهتری نیز داشته باشد .
بدین لحاظ اجداد واقعی قالی ایران ، قالیچه های ساده شبانان بدوی بوده است با استقرار تدریجی قبایل در روستاها و توسعه قصبات و تبدیل آن ها به شهر ، خانه هائی ایجادشد که برای پوشش کف این خانه ها لزوم تهیه فرشهای بزرگتر احساس گردید روش متداول کف سازی اطاقها در آن زمان و حتی تاکنـون چنین است که ابتدا تعـدادی نیز چوبی که از درخت سپیدار ( تبریزی ) بدست می آید توام با شاخـه ها با طرحهای شطرنجـی کف اطاق قرارداده شد و سپـس روی آنها را با گل می پوشانند . بدیهی است بدون استفاده از فرش بادوامی که کف را بپوشاند و آدمها را از خاک برخاسته از آن کف محافظت کند ، زندگی غیر ممکن بوده است . بنابراین در ایران رسم بوده و هست که سرتاسر اطاق را با قالی فرش میکنند . هر چند که امروزه با روش نوین معماری و استفاده از مصالح مرغوب برای ساخت کف اطاق مانند سنگ و سیماان در اغلب شهرها پوشش فرش بیشتر جنبه تزئینی یافته است .
چنانچه سال ۶۵۰ قبل از میلاد را به عنوان تاریخ تقریبی سلطنت ایرانیان در سرزمین ایران بپذیریم تا امروز ۲۶ قرن می گذرد و از وقایع مهم آن در طول این مدت بغیر از هجوم مغولها و ترکان سلجوقی و افاغنه شگست آخرین پادشاه ساسانی داریوش سوم توسط اعراب در نهاوند در تاریخ ۶۴۱ میلادی است که این زمان تاریخ ایران را به دو دوره مساوی تقسیم می کند پس از این شکست ، اعراب بر ایران تسلط یافتند و این پیروزی منجر به تغیر مذهب و مسلمان شدن ایرانیان تغیر فوانین ، تاثیر بر زبان و خط و روشهای اداری و بطور کلی تغییر در وضع و زندگی مردم ایران شد .
ما راجع به قالیبافی در ایران از زمان حکومت پادشاهان هخامنشی ( ۳۳۰ – ۵۵۰ قبل از میلاد ) و سلوکیها ( ۱۲۹ – ۳۱۲ – قبل از میلاد ) سوابق مبهمی داریم که چندان شفاف و قانع کننده نیست با مراجعه به متون تاریخی و شواهدی که باستان شناسان بر آن گواهی می دهند
قالی گره باف از همان گونه ای که امروزه ساخته می شود ، در آن زمانهای نخستین بافته می شده است . گواه این گفته کشف قالی گره بافی با برخی نقشمایه های هخامنشی به سال ۱۹۴۹ میلادی درون گوری یخ زده در محل پازیرک واقع در کوهای آلتانی ـ جنوب سیبری ـ است یعنی نزدیک به تلاقی سه مرز چین ، مغولستان ، روسیه که به نام قالی پازیرک شهرت جهانی یافته است .
قدمت آن در حدود چهارصد تا سیصد سال قبل از میلاد تعیین گردیده و نقش زمینه آن از قابهای چهارگوش بوجود آمده که حاشیه ای پهن با پنج شش حاشیه باریک الحاقی به چهار جا نبش آن را احاطه کرده است . یکی از این حاشیه های باریک با نقش جانورانی از نوع غزال و نوار پهن اصلی در میان با قطاری از مردان اسب سوار تزئین یافته است .
بعضی ها آن را متــعلق به نواحی مغولستان و آسیای میانه دانسته و عده ای از صاحبنظـران به علت وجود نقوش آشـوری و هخـامنشی ، آن را متـعلق به نواحـــی غربی می دانند خصوصاً ترکیب بندی طرح سراسری قالی با نقش برجسته های سنگی در کاخهای آن دو امپراطوری ، شباهتهای زیادی دارد . بدین قرار بیشتر امکان دارد قالی پازیرک در امپراتوری هخامنشی بافته شده باشد .محل تولید قالی پازیرک تعلق به هر یک از کشورهای موجود در دنیای متمدن کهن ( از یونان به ایران و آسیای میانه و مغولستان تا چین که با هم پیوندهای محکم فرهنگی داشته اند ) ، داشته باشد می توان به یقین گفت که آن قالی محصول سنت قالیبافی به اسلوب گره بافی با پیشینه ای طولانی بوده است .
غیر از قالی های مکشوفه در هلال بارور ( آسیای میانه ) و فسطاط ( نزدیک قاهره در مصر ) در صدر آن قالی پازیرک هیچ نمونه دیگری تا کنون شناسائی نشده اند که نزدیک به ۱۷۰۰ سال دوام آورده باشند . جزاینکه سه قالی و چند پاره قالی در مساجد ترکیه مرکزی کشف شدند که تاریخ تولیدشان قرن ۱۳ میلادی تعیین گردید و متعلق به ۷۰۰ سال پیش است .
از قدیمی ترین قالی های ایرانی که آثار آن باقی نمانده اما خوشبختانه در منابع ادبی به ذکر آان رفته است هنگامی است که در سال ۶۲۸ میلادی ( هرقل ) امپراتور بیزانس کاخ خسرو دوم ( خسرو پرویز ) پادشاه ساسانی را تاراج کرد . در میان بسیاری پارچه های نفیس و بافتهای دستی ، قالیهای گره باف و قالیهای سوزن دوزی به دست آمده است .
قالی ساسانی دیگری به نام (( بهارستان خسرو )) یا فرش بهارستان با تصویر تفرجگاه شاهانه شناسائی شده است . درباره اش روایت شده که تاروپودش از طلا و نقره و زمینه اش مرصع به جواهرات و سنگهای گرانبها بوده است و با این توصیف آن قالی نمی توانست گره بافت بوده باشد در سال ۲۱ هجری قمری لشگریان عرب تیسفون پایتخت امپراتوری انقراض یافته ساسانی را تصرف کردند و به هنگام تاراج نفایس کاخ خسرو دوم ، قالی مرصع به قطعاتی بریده شد تا چون غنیمتی جنگی میان لشگریان پیروز تقسیم گردد .
جغرافی نویسان عرب در آثار خود آورده اند که ایالت مازندران واقع در ساحل دریای خزر در سده سوم هجری یکی از مراکز مهم قالیبافی بوده ودر سده چهارم هجری شهر بخارا رقیب آن گردید . و از آن پس ایالات خوزستان و فارس به شهرت مرکزیت قالیبافی دست یافته اند.
مینیاتورسازان تبریز در دوره مغولی قالیهای ایرانی با طرحهای هندی و انواع جانوران نقش پرداخته را در آثار خود نشان داده اند.
از داوری بروی مینیاتورهای تیموری متعلق به قرن یازدهم میلادی نیز معلوم میگردد که قالیهای ایران دارای نقشهای هندسی ، از جمله ردیفهای تکراری هشت ضلعیهای آمیخته با ستاره ها ی هشت پر ، شکلهای گره مانند و نیز نقشمایه های راستخط مشتق از خط کوفی در حاشیه ها ، بوده است .
قالیهـائی از آن گونه که یاد شد تا آخر سده پانـزدهم میلادی پیوستـه در مینیـاتورها به وصف در می آمد در نیمه دوم همان قرن صفحات مینیاتوری مکتب هرات نیز شروع به نشان دان با نقشمایه های خمیده خط کرد که بعضی از آنها به گروه قالیهای لچک ترنج تعلق می یابند که در آنها ترنج مرکزی با چهار لچک یا ربع ترنج در چهار گوشه قالی ترکیب بندی متعادل به وجود می آورند.
زمینه نیز از انواع طرحهای اسلیمی ( گردان – طوماری – ماری – دهان اژدهائی – خرطوم فیلی – کهکشانی ) یا به تعبیری شاخه ها و برگهای گردان و در هم تابیده یا متقاطع در فضاهای فلکی و در ردیف ها جایگزین یا بند می شوند و بدین ترتیب چندین گونه (( طرحهای بندی قالی یا فرش )) بوجود می آیند .
در محور عمودی شکل برگهائی مختلط که به اسلیمهای طوماری می پیوندند به طوریکه یک در میان رو به بالا و پائین – مقابل هم می افتند و حال اینکه در محور افقی برگهای درشت و دوشقه ( دهان اژدهائی ) به طور یک درمیان رو به داخل و خارج تنظیم می یابند . در برخی طرحها این همه با نقش مایه برگ نخلی مختلط نیز ترکیب می شود ( نقوش ختائی ) . چنین زمینه ای اگر سرتاسری باشد و ترنج نداشته باشد در بعضی نقاط نقش هراتی خوانده می شود این نقش در خراسان به سوی مرکز ایران طرح ماهی در هم نامیده می گردید.
در قرن شانزدهم میلادی نقش مایه برگی جای خود را به نقشمایه های شکوفه و گلهای ریز و درشت ( نقوش ختائی ) ، داد . این نقش ها هنوز هم استفاده می شود تنها سه قالی متعلق به سده دهم هجری قمری ( ۱۵۳۹ میلادی ) دارای سال ضبط شده بر کتیبه شان هستند که مهم ترین آن قالی اردبیل است ( قالی آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی صوفی عالی مقام و جد شاه اسماعیل صفوی ) که بر روی آن سال و نام بافنده با بیتی ا زغزل حافظ دیده می شود :
جز آستان توام در جهان پناهی نیست
سرمرا به جز این در حواله گاهی نیست
عمل عبد درگاه قدسی جایگاه ، مقصود کاشانی ، به سال ۹۴۶ هجری قمری در این قالی ترنج شانزده پر با شانزده کلاله بیضی شکل که شعاع شان به گردش قرار گرفته اند با دو قندیل بیرون رسته از دو کلاله زیرین و زیرین آن ، در فضای بالای زمینه ای به رنگ سرمه ای با نقش های اسلیمی شاخ و برگی اش آویزان مانده است این است ترکیب بندی سنجیده ای از شاخه های مواج در هم تابیده که هر یک از دیگری بیرون می روید و در خطوطی گردان به گسترش خود ادامه می دهد .
ویلیام ماریس انگلیسی در سال ۱۸۹۳ موزه ویکتوریا آلبرت را بر آن داشت که قالی معروف به اردبیل را خریداری کند وی اینگونه درباره نقش این قالی نوشته است : (( بر خوردار از کمالی منحصر به فرد ……. با زیبائی منطقی ، متناسب ، منسجم ، بدون هیچ کج روی و غرابت نمائی که نیازمند آوردن شرحی یا طلب پوزشی باشد ، و بر این اساس اختصاصاً ارزشمندترین اثر هنری برای موزه ای به شمار می رود که هدف آن پرورش ذوق هنری عامه است )) جفت این قالی با همان کتیبه در مجموعه پل گتی در لوس آنجلس نگهداری می شود اما این یکی فاقد حاشیه است .
سومین نمونه کتیبه دار قالی با نقش شکارگاه است در قاب کتیبه آن چنین رقم زنی شده است : (( به اهنمام غیاث الدین جامی این اثر نامی که با جمال خود دل از همگان می رباید به اتمام رسید سال ۹۴۹ هجری قمری )) در این نمونه نیز طرح ترنج مرکزی و چهار لچک یا چهار بخش متساوی آن در چهارگوشه تکرار می شود بر زمینه مسلط است زمینه نقش شکارگاهی آشوب زده است که در آن شکارگران سواره و پیاده با شیران و گوزنها رویارو شده اند . شیوه صورتگری با جامه و عمامه چوبک دار صفـوی که رسـم روز بوده درست شباهت دارد شبیـه مینیاتورهای آن زمـان نقش برگ نخـلی معروف به گلهای شاه عباسی در انواع : ( نیلوفری ، نخلی ، سه برگی ، پیچکی ، ناوکی ، اناری و ختائی ) در حاشیه به طرزی نامعمول دیده می شود که از خاصیت پر جنب و جوش صحنه های شکار تا حدی می کاهد . قالی شکارگاه در موزه میلان نگهداری می شود .
آشنایی با دار قالی بافی و انواع آن
سر دار : وظیفه مهار چله ها را دارد و در بالای سر دار قرار می گیرد .
زیر دار : مانند سر دار وظیفه مهار چله را بر عهده دارد ولی در پایین دار قرار می گیرد . راست روها : در دو سمت دار قالی بافی قرار داشته و وظیفه نگهداری و مهار سر دار و زیر دار را دارد .
فندک : در پایین سر دار و به موازات آن و معمولا با فاصله ای در حدود 30 الی 50 سانتیمتر از آن قرار دارد و به جای سر دار چله ها را مهار می کند . در برخی از مانند دارهای معروف به تبریزی از ابتدا تا انتهای بافت بر روی دار حضور دارد ولی در دارهای موسوم به فارسی بسته به سنت و شیوه با فت زمان حضور آن متفاوت است .
چوب کوجی : در میانه دار قالی و جلوی چله ها قرار می گیرد و با مهار چله های زیر به کمک نخی به نام نخ کوجی وظیفه مهم جلو گیری از کجی فرش را بر عهده دارد . از این وسیله اغلب در دارهای معروف به فارسی استفاده می شود
چوب هاف : در لابه لای چله ها قرار گرفته ، محدوده حرکت آن از زیر سر دار تا پشت چوب کوجی می باشد . وظیفه چوب هاف حفظ وتشدید فاصله و زیر و رو در میان چله ها است ، وبا قابلیت حرکت به سمت بالا و پایین ، ردیف ضربدر ها را نیز به بالا و پایین حرکت داده و موجب تسهیل عملیات پود کشی می شود .
گوه : وسیله ای است عموما به شکل مثلث که در محل اتصال سر دار و زیر دار با راست روها قرار گرفته است و با ایجاد فشار و با بالا و پایین بردن سر دار و زیر دار در نهایت وظیفه شل وسفت کردن چله ها را عهده دار است و معمولا در دارهای چوبی استفاده می شود .
از دیگر اجزائ دارهای قدیمی می توان به اهرم بالا و اهرم پایین ، کمان ، سه پایه ، پیچ و زیر سری کوجی اشاره کرد .
دارهای زمینی : دار های زمینی یا افقی قدیمی ترین انواع دار های با فندگی و به عبارتی شاید اولین ابداع بشر برای بافت انواع زیر اندازها بوده است و هنوز هم پس از گذشت هزاران سال غالب دستباف ها و منسوجات قدیمی و سنتی ایران با استفاده از دارهای زمینی با فته می شود .
در واقع دار زمینی دارای دو جزء اصلی است : 1_ سر دار 2_ زیر دار .
سایر اجزای این دار عبارتند از چوب هاف ، چوب کوجی ، میخ های مهار کننده و سه پایه .
در این این نوع دارها در واقع میخهای مهار کننده همان وظیفه راست روها را به شکل دیگری انجام می دهد .
کمان جزء بسیار مهم دیگر ی است که تقریبا از روز اول بر روی تمامی دار های زمینی وجود داشته است . دارهای کمان دار زمینی در حال حاضر تقریبا رو به فراموشی رفته است و جز به طور محدود در میان عشایر فارس ، سیستان ، بهلوریهای خراسان و جنوب کرمان در میان عشایر عرب شرق جیرفت در سایر مناطق دیده نمی شود
دارهای عمودی
اين دار در جايي ثابت قرار دارد و به دليل جليگيري كمتر معمولاً در گوشه اي از فضاي موجود قرار مي گيرند. دار عمودي به سه نوع دار تقسيم بندي مي شود:
1- دار ثابت: در ساختمان اين دار، محلي براي حركت بافت نيست و بافنده خود، به وسيله نردبانهايي كه به دو طرف دار بسته شده اند و به بالا مي روند تغيير جا مي دهد. دار ثابت از ابتدايي ترين انواع دار است. در اين نوع دار گليم به اندازه كادر داخلي دار بافته مي شود.
2- دار تبريزي: اين نوع دار متداول ترين نوع دار عمودي است، در كار كرد نبا اين دار بافنده تغيير جا نمي دهد دو چوب تحتاني (زيردار) و فوقاني سردار) دارد. سردار به وسيله پيچ و مهره قابل حركت است.
در موقع ضروري، دار شل مي شود و پس از برگرداندن قسمت بافته شده به پشت، دوباره دار محكم مي گردد. با اين دار مي توان دو برابر اندازه آن بافت. در حال حاضر اين دارها با پيچ و مهره و به صورت آهني ساخته مي شون دكه اصولي تر است. دارهاي كوچك را مي توان تمام فلزي ساخت، اما دارهاي بزرگ به دليل سنگيني، اشكال حمل و نقل و همچنين كنترل ايست آن همچنان از چوب ساخته مي شوند.
3- دار گردان: در اين نوع دار، نخ به سردار و زير دار پيچيده مي شود و از شروع بافت به تدريج از سردار باز و بافته مي شود سپس به زير دار بر مي گردد. با اين نوع دار مي توان طول تارها، در نتيجه طول گليم را به مقدار كه مي توان رساند، در اين روش بافت، آنچه بافته شده است، به دليل پيچيده بودن قابل رؤيت نيست و بعد از اتمام كار، بافته از دار باز مي شود و قابل رؤيت است.
اين وسيله در واقع همان كاردهای معمولی است كه در قاليبافی هنگام گره زدن ، برای بريدن نخ پرز استفاده مي شود. اما از نظر ظاهر تفاوت اندكی با كاردهای خانگی دارد. چاقوي بافندگی در 3 يا حداكثر 4 نوع وجود دارد
الف - كاردك
اين وسيله اغلب در مناطقی كه از گره های فارسی استفاده مي شود، وجود دارد.دسته كاردك از نوع چوبی است و تيغه آن از آلياژهای مقاوم ساخته مي شود. نوك كاردك ، زائده كوچك وتيزی قرار گرفته است كه از آن برای بيرون آوردن گره هايی كه معيوب و يا اشتباه هستند، استفاده مي شودت - چاقوهای خانگي
برخی از بافندگان در سالهای اخير ترجيح مي دهند كه از چاقوهاي معمولی خانگی برای گره زدن استفاده نمايند. تعداد اين قبيل بافندگان زياد نيست و فقط در برخي مناطق اين عمل صورت مي گيرد. هر چند كه نتيجه كار هيچ تفاوتی نخواهد داشت
ب - پاكي
اين وسيله دارای شباهت نسبی با كاردك است و عمدتاً در مناطقی كه گره فارسی به كار مي برند، مورد استفاده قرار مي گيرد. تيغه پاكی كمی پهن تر از كاردك است و فاقد زايده نوك تيز. درساخت آن گاهی دسته را با استفاده از چوب مي سازند و به تيغه متصّل مي نمايند. گاهی نيز هر دوبصورت فلزی است و بصورت يكدست از يك قطعه فلز ساخته مي شود. در مناطق شرق و شمال شرق ايران تيغه آن كمی انحناء نيز دارد و ممكن است نوك تيغه همچون چاقوهای خانگی كاملاً نوك تيز باشد
پ - قلاب
قلاب شكل ديگر از انواع چاقوهای بافندگی است با اين تفاوت كه همانگونه از نام آن پيدا است ، دارای زايده ای قلاب مانند در نوك تيغه مي باشد. قلاب فقط در مناطقی كه از گره تركي استفاده مي نمايند كابرد دارد. دسته و تيغه قلاب از يك آلياژ مقاوم ساخته مي شود و هر دو بصورت پيوسته و متصل هستند. در ساخت قلاب هيچ گاه از دسته چوبی استفاده نمي گردد
دفّه (دفتين ، كركيت ، كلوزار، دستوك )
همه اين اسامی به وسيله ای خاص اطلاق مي گردد كه وظيفة آن كوبيدن گره های فرش و همچنين پودهای آن مي باشد. دفّه از نظر فرم و ظاهر درانواع مختلف ساخته مي شود، اما كارآيی همگی يكسان است و تفاوتهای موجود به نحوی مرتبط باسنت های بافندگی نزد اقوام مختلف مي باشد. قسمت اصلی دفتين تيغه های آن است كه مركب ازتعدادی تيغة فلزی مي باشد. قسمت جلوی تيغه ها كمی باريكتر و تيزتر است تا به راحتی در داخل تارهای فرش فرو رود. دستة آن نيز ممكن است چوبی يا فلزی باشد كه به طرق مختلف مانند كاملاًعمود، مورب و يا كاملاً صاف به تيغه ها وصل مي گردد
در ميان دفتين های قديمی نمونه هايی نيز ديده شده كه تمام آن از جنس چوب بوده است . البته دفتين های چوبی عموماً برای بافت ساير دستبافتها نظر گليم كاربرد داشته است كه البته ساخت آنهاتقريباً به فراموشی سپرده شده است . در ميان دفتين های متداول در قاليبافی امروز ايران ، گروهی كه درتبريز استفاده مي شوند و به دفتين تبريزی شهرت دارند از نظر حجم و وزن سبك ترين و كوچكترين دفتين های ايران هستند و دفتين های مورد استفاده در اصفهان حجيم ترين و سنگين ترين دفتين های مورداستفاده در ايران مي باشند
قيچي
هر چند كه در برخی مناطق بافندگان از قيچی هايی استفاده مي نمايند كه ويژگی فوق الذكر را نداردو حتی برخی از بافندگان ترجيح مي دهند از قيچي های معمولی خانگی استفاده نمايند. در ميان انواع قيچي های متداول در ايران گروهی به نام قيچی اصفهانی شهرت يافته اند. اين نمونه از نظر ساخت تيغه ،اندكی متفاوت است .
به اين ترتيب كه هم تيغة بالا و هم تيغة پايين دارای لبة مضاعف مي باشند. اين لبه بصورت قائم بر تيغة اصلی عمود گرديده و وظيفة آن كنترل ارتفاع پرز فرش هنگام قيچی نمودن است . به عبارت ديگر در اين حالت سطح فرش بصورت يكدست تر و منظم قيچی مي شود. بديهی است چنانچه فرش درشت بافت تر باشد ارتفاع لبة مورد نظر بيشتر مي گردد تا ارتفاع پرز بلند گردد و بالعكس . لازم به ذكر است كه در طی 50 سال گذشته برخی از بافندگان مناطق همچون استان كرمان و شمال خراسان ازقيچی نمودن فرش در هنگام بافت خودداری مي نمايند. فرشهای اين مناطق پس از اتمام بافت آن ، دركارخانجات ويژه ای كه كار آنها قيچی نمودن فرش است توسط قيچي های بزرگ برقی پرداخت شده وگره های فرش كوتاه و يكدست مي گردند. البته از نظر دقت و ظرافت ، تمامی بافندگانی هم كه فرش خودرا هنگام بافت قيچی مي نمايند، پس از اتمام فرش ، آن را به كارخانة های مذكور مي سپارند تا يكبار نيزتوسط قيچي های برقی صاف و پرداخت نهايی گردند زيرا اين نوع از قيچي ها از توانايی بالايی براي پرداخت صاف و يكدست فرش برخوردار هستند
سيخ پودكشي
همان گونه كه از نام آن پيداست ، اين وسيله برای كشيدن پودهای فرش اعم از پود رو، و پود زير مورد استفاده قرار مي گيرد. جنس آن از آلياژهای نرم و انعطاف پذير انتخاب مي شودتا به راحتی از لابه لای تارهای فرش عبور كند. طول آن حدود 50 الی 70 سانتيمتر است . نوك اين وسيله بصورت قلاب است تا نخ پود را به دور آن چرخانده و سپس از لابه لای تارهای فرش عبور دهند.همچنين برخی از آنها دارای سوراخی در انتها مي باشند كه مي توان پود را از داخل آن نيز عبور داده و ازلا به لای تارهای فرش بكشند. البته سيخ پودكشی در همة مناطق مورد استفاده قرار نمي گيرد و برخی ازبافندگان با دست نخ پود را از ميان تارهای فرش عبور مي دهند
سُك (سِنگ سِنج )
وسيله ای است كاملاً قديمی كه در بخش تاريخ فرش به آن اشاره شد.از اين وسيله برای كوبيدن پود و همچنين در برخی مناطق برای كشيدن پود (مشابه سيخ پودكشي )استفاده مينمايند
سوزنی (پهنازن ، چوب پهنا)
وسيله ای است مشابه چنگك . از اين وسيله برای جلوگيري از كج شدن فرش در هنگام بافت استفاده مي شود. به اين صورت كه دو عدد "سوزني " را در دو طرف يك چوب قرار مي دهند. چوب مذكور با احتساب "سوزني " هايی كه در طرفين آن قرار گرفته اند، دقيقاً به اندازة عرض يا پهنای فرش مي باشند و به همين دليل به آن "پهنازن " نيز گفته مي شود. نحوة استفاده ازاين وسيله به اين شرح است كه همزمان با بافته شدن فرش و بالا آمدن رجهای آن ، "سوزني " را از پشت فرش و با فاصلة تقريبی 20 الی 30 سانتيمتر به آن نصب مي كنند. به اين ترتيب كه نوكهای تيز سوزنی ازپشت فرش به داخل شيرازه ها فرو رفته و در جای خود محكم مي شوند. البته در اين حالت هيچ گونه آسيبی به شيرازه های فرش وارد نمي شود. جهت اطمينان از استقرار محكم آن در پشت فرش ، با استفاده از سوزنهای بزرگ و نخ ، بصورت بخيه قسمت چوبی اين وسيله را به فرش مي دوزند. به اين ترتيب "سوزني " فرش را كاملاً احاطه كرده و از بيرون آمدن يا فرورفتگی كه متاثر از پودكشی است كناره هاي فرش كاملاً جلوگيری مي نمايند.
احتمال دارد در برخی از مناطق قاليبافی ايران از ابزارهای ديگری نيز استفاده شود كه كاربردمحدودتری دارند. بعنوان مثال بافندگان بختيار، بلوچ ، قشقايی و افشارهای كرمان كه دارای دارهاي قاليبافی زمينی (افقی هستند) براساس يك عادت و شايد سنت قديمی از شاخ بز برای بالا و پايی آوردن چوبی كه در لا به لای تارهای فرش مستقر است ، استفاده مي نمايند اما بافندگان ساير مناطق بدون هيچ وسيله ای و فقط با دست ، چوب مذكور را جا به جا مي كنند.
شانه
وسيله اي است جهت پيش كشي يا جلوكشي گره ها. به عبارت ديگر پس از بافتن هر رج از فرش، و قبل از كوبيدن دفتين، با كشيدن شانه كه داراي دندانه هاي تيز است ، گره ها را به سمت جلو مي كشند تا پشت فرش صاف و يكدست گردد
برپاكن (ديلم)
وسيله اي است كه از جهت ظاهر شبيه به پاكن مي باشد. با اين تفاوت كه لبه هاي آن تيز نيست و كمي هم بلندتر از پاكن است. برپاكن همچون شانه جهت پيش كشي و حتي كوبيدن گره ها به كار مي رود. به اين ترتيب كه لبه آن را بر روي رجهاي بافته شده مي كوبند منتهي اين عمل با حالتي انجام مي شود كه ضمن كوبيده شدن گره ها، آنها را به سمت جلو كشيده و پشت فرش صافتر و يكدست مي گردد
قيچی قاليبافی برای بريدن سرپرزهای اضافی حاصل از گره زدن مي باشد. صرفنظر ازظاهر و اندازه ، كارآيی تمامی قيچي های بافندگی يكسان است . مهمترين تفاوت قيچي های بافندگی باقيچي های خانگی آن است كه به جهت نحوة بريدن سرپرزهای فرش ، ساخت قيچي های بافندگی اغلب به نوعی است كه دسته ها و تيغه ها در دو سطح متفاوت قرار دارند تا عمل قيچی زدن به راحتی ميّسرگردد.
۳.برخی اصطلاحات در فرش
فرش
كلمهای است عربی و به هر آنچه كه گستردنی باشد گفته ميشود معادل فارسی آن قالي، قاليچه و ... ميباشد.
پشم
ليف پروتئينی و مجعد است كه روی پوست گوسفندان ميرويد و بر اثر سوختن بويی مشابه بوی موی سوخته از خود متصاعد مينمايد و پس از دور كردن شعله خاموش ميشود و خاكستری نرم و پودر مانند باقی ميگذارد.
كرك
الياف ظريف لابلای موی بز يا شتر است و ليكن در فرش، به الياف ظريف و بلند پشمی (مانند پشمهای گوسفندان نژاد مرينوس در استراليا و يا بلوچ) كرك گفته ميشود.
پشم بهاره
پشمی است كه طی روزهای آخر زمستان يا اول بهار، قبل از بارش اولين باران بهاری بر روی گوسفندان چيده شده باشد كه بخاطر داشتن لطافت و طول زياد و نداشتن خار و خاشاك از پشم پاييزه مرغوبتر است.
خامه
اصطلاحاً در هنر فرشبافی به نخ پشمی مورد استفاده برای پرزهای فرش است كه به صورت دو لا تهيه ميشود خامه گفته ميشود.
متريك
واحد اندازهگيری ضخامت خامه پشمی مورد مصرف در قاليبافی است. به عدد طولی خامه پشمی يك لا بر حسب متر كه وزن آن يك گرم باشد ميگويند لذا هر چه عدد متريك بيشتر بشود خامه پشمی يك لا ظريفتر ميگردد. متداولترين اعداد متريك در خامهها 3 الی 10 ميباشند.
ابريشم
الياف بسيار بلند پروتئينی هستند كه كرم ابريشم برای توليد پيله در اطراف خود ترشح ميکند.
دنير
واحد اندازهگيری ضخامت الياف ابريشم است و به وزن 9000 متر ليف ابريشمی بر حسب گرم گفته ميشود لذا برعكس عدد متريك هر چه عدد دنير بيشتر شود ليف ابريشمی ضخيمتر ميگردد. دنير 60 الی 160 در قاليبافی مصرف دارد و ظريفتر از آن (كمتر از دنير 60) را در پارچهبافی استفاده مينمايند.
پنبه
الياف سلولزی است كه از غوزه گياه پنبه به دست ميآيد و بر اثر سوختن بوی كاغذ سوخته از خود متصاعد مينمايد و پس از دور شدن از آتش خاموش ميشود و خاكستری نرم و پودر مانند باقی ميگذارد.
نمره
به تعداد كلافهای (HANK) 840 ياردی (يك يارده = 44/91 سانتيمتر) نخ پنبهای يك لا در يك پوند (يك پوند = 59/453 گرم) ميگويند و معمول] نمره نخ يك لای پنبهای مورد استفاده در قاليبافی 5، 10، 20 و بعضاً 40 ميباشد.
تار (چله)
نخهايی هستند نازك، چند لا شده و پرتاب كه معمولاً از جنس پنبه بوده و برای بافت فرش بايستی بر روی دار بطور عمودی نصب گردند و وظيف آن نگهداری گرههای فرش ميباشند. جنس چلهها برای فرشهای ريزبافت به منظور برخورداری از استحكام لازم، ابريشمی انتخاب ميشوند و در فرشهای بافت مناطق عشايری و روستايی جنس چلهها را به جهت مقاومت بيشتر در برابر سرما و رطوبت و همچنين ايجاد نرمی و انعطاف لازم در فرش كه برای كوچ كردن امری ضروری است از پشم انتخاب مينمايند.
گرهزدن
به تاباندن خامههای پشمی يا ابريشمی به دور چلههای فرش در حين بافت گره زدن ميگويند.
ذرع
واحد اندازهگيری طول فرش از قديم ميباشد كه در مناطق فارسيباف معادل 104 سانتيمتر و در مناطق كرمانيباف 108 سانتيمتر و در مناطق آذريباف 112 سانتيمتر است.
چارك
به 4/1 ذرع، چارك گفته ميشود كه در مناطق فارسيباف 26 سانتيمتر است و در مناطق آذريباف 28 سانتيمتر است.
گره ذرعي
به 16/1 ذرع و يا به 4/1 چارك گره ذرعی ميگويند كه در مناطق فارسيباف 5/6 سانتيمتر و در مناطق آذريباف 7 سانتيمتر است.
رج
به رديف طولی و عرضی گرهها رج ميگويند.
رجشمار
به تعداد رجهای بافته شده (يا گرههای زده شده) در يك گره ذرعی رجشمار ميگويند. اندازه گره ذرعی بستگی به سبك بافت فرش (آذری يا فارسي) دارد.
ريشه
به پايه و اساس هر چيزی ريشه گويند كه در فرش پايه و اساس را جفت چلهها (يك چله زير و يك چله رو) يعنی همان ريشهها انجام ميدهند. بديهی است كه اگر ريشههای فرش (جفت چلهها) را از ساختمان فرش خارج كنيم آن فرش كاملاً از هم گسيخته ميشود و اين ريشهها هستند كه پس از نصب بر روی دار امكان بافت را ميسر ساخته و ابعاد و رجشمار فرش را مشخص مينمايند.
طول پرز
به ارتفاع پرزهای فرش گفته ميشود.
چله كشي
به نصب تار بر روی دار جهت بافت فرش به صورتی كه تارها يك در ميان زير و رو باشند چلهكشی ميگويند چلههای زير در پشت فرش قرار گرفته و توسط بدنههای پرز پوشانده ميشوند و چلههای رو نيز در داخل فرش قرار ميگيرند عمل چلهكشی به سه روش فارسی وآذری و يا تلفيقی انجام ميشود.
کمانه
چوب يا قطعهای لولهای شكل است كه محل چلههای زير و رو را در فرش تغيير ميدهد و باعث ميشود تا يك رديف ضربدری در چند سانتيمتری دم بافت بوجود آيد.
سه لا گرد (سه لا سه گرد)
در مناطقی مانند كاشان و اصفهان و ... به منظور ايجاد استحكام در چلهها ابتدا نخهای نازك چله را در سه گروه و در جهت عقربههای ساعت (S) تاب ميدهند سپس اين سه گروه را روی هم گذاشته و به منظور باز نشدن تاب اوليه در جهت عكس عقربههای ساعت (Z) ميتابند. بديهی است هر چه تعداد لاها و تاب نخ بيشتر شود استحكام نخ نيز بيشتر ميشود.
پود
پودها نيز معمولاً از جنس پنبه ميباشند و به صورت افقی در بافت فرش استفاده ميشوند و وظيفه آن نگهداری چلهها در كنار يكديگر ميباشد پودها را معمولاً به جهت رويت بهتر (در لابلای چلهها) و رفع جمعشدگی رنگ ميكنند كه اين رنگرزی نيز به دليل مقرون به صرف بودن و آسانتر بودن بانيل صورت ميپذيرد. پودها بسته به محل عبور آنها از بالا يا زير ضربدری و يا ضخامت آنها به انواع زير تقسيم ميشوند.
پود زير (پود ضخيم)
در اين نوع پود كه نخها در يك جهت تابيده ميشوند هر چه تعداد لاهای نخ و مقدار تاب آن كمتر باشد بهتر است پود زير ضخيمتر ميباشد و از زير ضربدری چلههای فرش به طور مستقيم عبور داد ميشود.
پود رو ( پود نازك)
در اين نوع بايستی از تعداد لاها و تاب بيشتری استفاده شود تا پود ضمن نازك بودن از استحكام لازم نيز برخوردار باشد پود نازك از بالای ضربدری عبور داده ميشود و پس از دور زدن چلههای زير و رو بر روی پود زير به شكل زيگزاگ قرار ميگيرد.
ابزار بافت
به وسايلی كه برای بافت فرش مورد استفاده قرار ميگيرند گفته ميشود كه اهم آنها عبارتند از:
دار:
به دستگاه قاليبافی كه از چوب يا فلز تهيه شده باشد اصطلاحاً دار گفته ميشود كه اجزا آن عبارتند از: سردار زيردار و راست روها. دارها بسته به نحوه قرار گرفتن بر روی زمين به انوع زير تقسيم ميشوند:
الف) دارهای افقي:
دارهايی هستند كه به موازات سطح زيمين نصب ميشوند و بافنده برای بافت بايستی روی آن بنشيند لذا عوارض حادی در انحنای ستون فقرات و شكل لگن خاصره ايجاد ميشود. دارهای افقی مورد استفاده در خانوادههای كوچنشين فاقد راستروها ميباشند تا عمل نصب و حمل و نقل به سهولت انجام شود.
ـ حاشيه:
معمولاً به دو شكل باريك و پهن اطراف طرح مركزی فرش را ميپوشاند و وجود يك حاشيه پهن در ميان حاشيههای باريك باعث ميشود تا تعداد آنها فرد باشد.
ـ زمينه:
بخشی است در ميان فرش كه گلها و اجزا طرح بر روی آن نقش بستهاند و اغلب در رنگهای لاكي، كرم و سرمهای انتخاب ميشود.
ترنج:
به بخش مركزی فرش كه معمولاً مدور يا بيضی شكل است ترنج گفته ميشود.
سرترنج:
معمولاً در ابتدا و انتهای طرح ترنج قالبی به همراه اجزا طرح كشيده ميشود كه اصطلاحاً به آنها سرترنج ميگويند
4.ابزارهاي قالي بافي
چاقوي بافت
آموزش قالیبافی از مبتدی تا پیشرفته
لطفاً نظرات ومطالب ارزشمندتان را در قسمت نظرات بنویسید
بانک جامع فرش و دست بافته های ایران
آموزش فرش بافی, آموزش قالی بافی, آموزش قالیبافی, خرید آموزش قالی بافی, خرید آموزش قالیبافی, خرید اینترنتی آموزش قالیبافی, خرید پستی آموزش قالیبافی, دانلود آموزش قالیبافی, سفارش آموزش قالیبافی, سی دی آموزش قالیبافی, فروش آموزش قالی بافی,فروش آموزش قالیبافی, فروش اینترنتی آموزش قالیبافی, فروش پستی آموزش قالیبافی قالی بافی , قالیبافی, هنر فرش
اردبيل.قالي ايراني.قاليبافي.خريد اينترنتي فرش.فرش.آموزش فرشبافي.فرش دستباف.آموزش قالیبافی در اردبیل.آموزش قدم به قدم قالیبافی.آموزش قالیبافی از مبتدی تا عالی.نقشه فرش ریزه ماهی.خرید دستگاه فرش بافی.خرید دار قالی.فروش کلیه وسایل قالیبافی
